Krokowa

Gminna wieś położona przy drodze 213 z Pucka do Słupska, 6 km od brzegu morza. Centrum administracyjno-usługowe gminy, siedziba władz samorządowych i główny ośrodek kulturalny zachodniej części powiatu puckiego. Pierwsza wzmianka o Krokowej pochodzi z 1285 roku. Wymieniono wówczas Gneomara Crockau, rycerza księcia Mściwoja II, właściciela licznych wsi, m.in. Krokowej. Od 1300 roku istniała tu parafia. Na przełomie XIII i XIV wieku na wyspie wśród bagien Krockowowie wybudowali gródek z wieżą mieszkalną, który w połowie XV wieku przebudowano na niewielki zameczek. Krockowowie, dzięki wiernej służbie królowi polskiemu oraz własnej zaradności, stali się w czasach I Rzeczypospolitej jedną z najznamienitszych rodzin Prus Królewskich. W połowie XVII wieku Krockowowie przeszli na protestantyzm. Pod koniec XVIII stulecia rodzina, dotąd pisząca się jako Krokowscy, ostatecznie przyjęła niemiecką formę pisowni nazwiska. O szerokich zainteresowaniach Krockowów i ich kontaktach najlepiej świadczy fakt, iż przez kilka lat w Krokowej mieszkał niemiecki filozof Johann Fichte, a założony w końcu XVIII stulecia park był jednym z największych w Europie. W XIX wieku klucz krokowski dwukrotnie przeszedł w ręce innej, zachodniopomorskiej gałęzi rodu Krockowów (z Pieszcza). W latach 1847-1850 powstał obecny, neogotycki kościół. Po 1920 roku, mimo zabiegów dyplomatycznych Krockowów, majątek znalazł się w granicach odrodzonej Polski, co m.in. sprawiło odsunięcie rodziny od życia polityczno-społecznego kraju. Mimo to jeden z młodych Krockowów we wrześniu 1939 roku walczył w Wojsku Polskim. W roku 1945 majątek von Krockowów przejął skarb państwa, a sami grafowie zostali zmuszeni do wyjazdu do Niemiec. Na bazie majątku powstało Państwowe
Gospodarstwo Rolne (Ośrodek Hodowli Ziemniaków), a zamek pełnił funkcje biurowo-mieszkalne. Krokowa stała się także siedzibą lokalnych władz,
co zapoczątkowało jej rozwój jako wsi w latach 60. i 70. XX wieku. Po przemianach w 1989 roku do Krokowej powrócił graf Albrecht von Krockow, który z udziałem gminy powołał Fundację „Europejskie Spotkania. Kaszubskie Centrum Kultury”. Dzięki środkom uzyskanym z Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej w latach 1991-1993 przeprowadzono gruntowną restaurację zamku, który stał się siedzibą fundacji.

Atrakcje
¤ zespół pałacowo-parkowy
– dawny zamek przebudowany w XVII wieku na pałac, położony na wyspie otoczonej fosą. Zamek, sięgający swą historią XIII wieku, przez stulecia rozbudowywany i przebudowywany, został w XVII wieku przekształcony w reprezentacyjną siedzibę szlachecką. Powstała wówczas forma pałacu zachowała
się do dziś;
– ozdobny park z północnej strony pałacu. Według opisu z 1799 roku, park rozpościerał się na południe od zamku i posiadał system kanałów, ogród
podzielony był na kwatery (część obsiano trawą, część zbożem, a część roślinnością ogrodową). Na kanałach wybudowano wodospady, a wzniesienie
obsiano kwiatami i obsadzono drzewami owocowymi. Były tu także trzy stawy, pomnik Johanna Fichtego, rzeźby ogrodowe i sztuczna jaskinia. Wzdłuż południowego odcinka fosy utworzono Aleję Filozofów. Odnowiony w latach 1990., ma obecnie charakter krajobrazowy;
¤ kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej
– trzecia krokowska świątynia wybudowana w latach 1833-1850, wzorowana na katedrze z Rotterdamu. Od 1947 roku jest kościołem katolickim. W podziemiach świątyni znajdują się rodowe krypty von Krockowów;
¤ folwark z początku XIX wieku. Do dziś zachowały się: murowano-szachulcowa stodoła z 1890 roku, gorzelnia z 1899 roku (przebudowywana
w latach 1916 i 1974), dawna obora z 1899 roku (przebudowana później na młyn zbożowy) oraz chlewnia z 1900 roku (ostatnio pełniła rolę magazynu pasz);
¤ XIX-wieczna kapliczka (ul. Kolejowa 25) z ludową rzeźbą „Ecce Homo”.